Mescid-i Aksa’yı bölmeyi taahhüt eden siyasi tutumlar: İşgalinden bu yana Hanuka Bayramı vesilesiyle Aksa’ya yönelik en büyük baskınlarda dini ritüel ve sembollerin dayatılması
Hanuka Bayramı sırasında Mescid-i Aksa’ya yönelik saldırıların özeti
Hanuka Bayramı münasebetiyle Mescid-i Aksa’ya yönelik saldırılar, 14 Aralık Pazar günü güneş battıktan sonra başladı ve 22 Aralık 2025 Pazartesi günü güneş batımına kadar devam etti. Sekiz gün süren bu süreçte altı gün baskın gerçekleşti. Cuma ve cumartesi günleri baskınlar durduruldu. Bu süre zarfında kayda geçen başlıca ihlaller şunlardır:
Birincisi: Siyasi açıdan
Siyonist başbakan Binyamin Netanyahu, ABD’nin Siyonist oluşumdaki büyükelçisi Mike Huckabee ile birlikte, Mescid-i Aksa surlarına bitişik Batı Duvarı tünel ağında, yer altında Hanuka şamdanını yaktı. Bu nokta, Aksa’ya en yakın yerde şamdan yakılan yer olup, söz konusu ritüellerin Aksa’ya sokulmasına yönelik devlet düzeyinde bir benimsemeyi ve ABD himayesini temsil etmektedir.
Tapınak Grupları, Siyonist başbakan yardımcısı ve adalet bakanı Yariv Levin’den, Yahudilere ayrılan baskın saatlerinin özellikle akşam saatlerinde uzatılması için çalışma sözü aldı. Bu durum, Siyonist hükümetin Mescid-i Aksa’yı Müslümanlar ve Yahudiler arasında zamansal bölme politikasına bağlılığının yenilenmesi anlamına gelmektedir.
Moria Dağı’nın Çocukları adlı grup, 18 Aralık 2025 Perşembe akşamı Makabiler Yürüyüşü çağrısı yaparak “Ürdün Vakıflar Heyetinin Tapınak Tepesi’nden kovulmasını” ve “statükonun sona erdiğinin ilan edilmesini” talep etti. Bu çağrı, 2022 ve 2024’teki iki girişimin ardından üçüncü kez yapıldı. İşgal polisi yürüyüşü üçüncü kez engelledi ancak grup, Aksa’nın doğrudan İsrail yönetimine alınması talebini Siyonist kamuoyunun gündemine sokma ısrarını sürdürmektedir.
Tapınak Grupları 17 Aralık Çarşamba akşamı Kudüs’teki Uluslararası Kongre Merkezi’nde Aksa bağlamında “Tapınağın kurulmasının yollarını” ele alan bir konferans düzenledi. Bu adım, Tapınak ajandasını Siyonist projenin merkezî bir meselesi haline getirme sürecinin devamıdır.
İkincisi: Dini ritüel ve sembollerin dayatılması açısından
Bu bayram günlerinde iki kez, Mescid-i Aksa’nın içinde şamdan aydınlatma ritüelini simgeleyen mumlar yakıldı. Bu, daha önce 2021, 2023 ve 2024 yıllarında gerçekleşen uygulamaların dördüncü tekrarıdır.
Bayram süresince gerçekleşen altı baskın gününde toplu şekilde yüzüstü yere kapanarak yapılan tam secde, açık alanda toplu dualar, şarkı ve dans halkaları dayatıldı. Bazı günlerde kohenlerin kutsaması ritüelleri de gerçekleştirildi.
Bu günlerde Mescid-i Aksa’ya şu Tevrat kökenli dini sembol ve araçlar sokuldu: siyah tefilin sargıları, tallit (dua şalı), sidur (dua kitabı). Ayrıca Tapınak bayrağı da Aksa’ya sokuldu.
Bayram boyunca, akşam ve yatsı namazlarında, Kattânîn Kapısı Müslümanlara kapalı tutuldu. Bu uygulama, Aksa ve çevresinde yerleşimcilerin önceliğinin yeni bir şekilde pekiştirilmesi anlamına gelmektedir.
Mescid-i Aksa çevresinde: Bayramın tüm gecelerinde, Kattânîn Kapısı önünde dışarıdan şamdan yakıldı. 17 Aralık Çarşamba akşamı Aksa çevresindeki Hanuka ritüelleri tarihinde ilk kez burada bir akşam yemeği sofrası kuruldu. Ayrıca 18 Aralık Perşembe akşamı Aksa kapıları etrafında bir yürüyüş düzenlendi. Bu yürüyüşte Tapınak bayrağı kaldırıldı, şamdan yakıldı, şofar üflendi ve Esbat Kapısı önündeki İmam Gazali Meydanı’nda dans ve şarkılar yapıldı.
Üçüncüsü: Baskınların boyutu
Hanuka Bayramının sekizinci gününde 456 yerleşimcinin Mescid-i Aksa’ya baskın düzenlemesiyle altı baskın günü boyunca toplam sayı 2.779’a ulaştı. Günlük ortalama 463 kişi kaydedildi.
Bu sayı, 2024’teki toplam 2.567 kişi (günlük ortalama 428) ve 2022’deki 1.681 kişi (günlük ortalama 280) ile karşılaştırıldığında, 2025 Hanuka dönemindeki baskınların Mescid-i Aksa’nın işgalinden bu yana bu bayram vesilesiyle gerçekleşen en büyük baskınlar olduğu görülmektedir.
Bu bayramda, dini Siyonizmin önde gelen hahamları da baskınlara katıldı. Bunlar arasında Batı Şeria Hahamlar Konseyi Başkanı Haham Dov Lior da bulunmaktadır.
Hanuka Bayramı, 2025 yılının son baskın sezonu oldu. Baskın sezonlarının, 3 Mart 2026 tarihinde Purim Bayramı ile yeniden başlaması beklenmektedir. Bu tarihin Ramazan’ın 14. gününe denk gelmesi öngörülmektedir.
Bu yazı Kudüs Araştırmaları Uzmanı Ziyad Ibhais tarafından kaleme alınmıştır ve çevirisi Kudüs’te Bugün ekibine aittir.
