Dört gün boyunca Filistinli Davud Cihalin ve temsil ettiğiKudüs’ün doğusunda bulunan Bîr el-Meskûb Bedevi yerleşimindeki sakinler, İsrail işgal güçlerine ait iş makinelerinin evlerini yıkması ve 19 kişiyi yerinden etmesinin ardından, evlerinin enkazı arasında kıyafet, mobilya ve kişisel eşyalarını aramakla uğraştı.
Yağışlar bölge halkının yeniden inşa girişimlerini zorlaştırırken, diğer aileler de evlerinin benzer bir akıbete uğramasından endişe ederek bekleyişini sürdürüyor.
Cihalin, el–Cezire Net’e yaptığı açıklamada, yerleşimde toplam nüfusu 50’yi aşan 9 ailenin yaşadığını belirtti. Cihalin’in aktardığına göre, İsrail işgal güçleri ve İsrail Sivil İdaresi ekipleri, 3 Kasım’da bölgeye baskın düzenleyerek, sahiplerine önceden herhangi bir bildirimde bulunmadan dört evi yıktı. Söz konusu evler, yıkımların önlenmesi amacıyla 2018 yılında çıkarılan ihtiyati mahkeme kararının kapsamına girmesine rağmen yıkıldı. Yıkımların yanı sıra işgal makamları, bölge sakinlerine diğer yapıların da yıkılacağına dair 5 tebligat verdi. Sakinlere, İsrail mahkemelerinde hukuki süreçleri takip etmeleri için 30 gün süre tanındı. Ancak bu süreçler genellikle çok fazla zaman ve para gerektiriyor ve Filistinliler lehine sonuçlanmıyor.
Yıkım Öncesi Hazırlıklar
Yıkımdan yaklaşık üç hafta önce, Regavim yerleşimci örgütü den bir grup Siyonist yerleşimci bölgeye baskın düzenleyerek buradaki yapıları fotoğrafladı. Cihalin, bu adımı söz konusu örgütün bölge halkına yönelik kışkırtma faaliyetlerinin bir parçası olarak değerlendiriyor. Örgütün, Filistinlileri kendi topraklarına sahip çıkan insanlar yerine, başkalarının arazilerine tecavüz eden kişiler olarak göstermeye çalıştığını belirtiyor. Cihalin ayrıca, ailelerin 1995 yılında El-Ayzariyyebölgesine yerleşmelerinden bu yana yıkım, inşaatı durdurma ve tahliye kararlarıyla karşı karşıya kaldıklarına dikkat çekiyor.
6 Kasım tarihinde, üç İsrailli insan hakları kuruluşu (PeaceNow, Ir Amim ve Bimkom) ortak bir açıklama yayımladı. Şimdi Barış (Peace Now) kuruluşunun internet sitesinde yayımlanan açıklamada, Kudüs’ün doğusundaki E1 yerleşim planı bölgesinde bulunan diğer Bedevi topluluklarına yönelik yıkım operasyonlarının da genişleyebileceği uyarısında bulunuldu. Açıklamada, İsrail işgal güçlerinin Bîr el-Meskûb’daki yapıların yaklaşık yarısını yıktığı ve geri kalan yapılar için 2008 yılına ait yıkım kararlarını yeniden yürürlüğe koyduğu belirtildi. Kuruluşlar, söz konusu uygulamaların yerleşim planının hayata geçirilmesinin önünü açabileceği değerlendirmesinde bulundu. Özellikle Maale Adumimyerleşiminin belediye meclisi başkanının, yıkım operasyonunun belediyenin girişimiyle gerçekleştirildiğini açıklaması bu değerlendirmeyi güçlendiren bir unsur olarak gösterildi.
Yaşanan bu gelişmeler karşısında Cihalin, son yıkımın E1 yerleşim planı çerçevesinde gerçekleştirildiğini düşünüyor. Bölge sakinlerinin alternatif yerleşim alanlarına nakledilmeyi öngören tehcir planlarını reddettiğini vurgulayan Cihalin, sözlerini şöyle sürdürüyor: “Bîr el-Meskûb’daki altyapıyı geliştirmek için projeler sunduk ancak işgal makamları bunları reddetti. Bedevilerin yaşam koşullarını iyileştirmek isteyenler bunu onların yaşadıkları yerlerde yapmalı, onları yaşam tarzlarını ortadan kaldıran yerleşim komplekslerine sürgün etmemeli.”
Tehcire Karşı Direniş
Davud Cihalin, bölge sakinlerinin topraklarına bağlı olduklarını ve tehciri reddettiklerini vurguluyor. Cihalin, aşiretinin yaşadığı Nekbe dönemini hatırlatıyor. Aşiretinin 1948 yılında İsrail işgal güçleri tarafından Necef’ten sürüldüğünü, ardından 1996-1998 yılları arasında yaklaşık 250 ailenin daha Maale Adumim yerleşiminin genişletilmesi amacıyla topraklarından çıkarıldığını belirtiyor. Söz konusu yerleşim, İsrail işgali tarafından Kudüs’ün doğusunda bulunan el-Ayzariyye ve Ebu Dis beldelerine ait Filistin toprakları üzerine kurulmuştu.
İsrail’in Bîr el-Meskûb’daki ihlalleri otlak alanları, hayvanları ve su kaynaklarını da kapsıyor. Yerleşimdeki kuyu, yerleşimciler tarafından defalarca zehirlendi. Bu nedenle bölge sakinleri kuyunun suyunu kullanmayı bırakmak zorunda kaldı. Ayrıca İsrail’in Mekorot adlı su şirketi, yerleşime su sağlayan şebekenin bağlantısını kesti. Bunun üzerine bölge halkı, günlük su ihtiyaçlarını karşılayabilmek için tankerlerle suyu çok daha yüksek fiyatlara satın almak zorunda kaldı.
Baskılar yalnızca Bîr el-Meskûb ile sınırlı değil. Kudüs’ün doğusundaki Han el-Ahmer, Ebu’n-Nevvar, Vadi Sünaysil ve en-Nuhayle gibi diğer Bedevi yerleşimleri de yıkım, tehcir tehdidi ve topraklara ve otlak alanlarına erişimin kısıtlanması gibi farklı İsrail uygulamalarıyla karşı karşıya kalıyor.
Hedefteki Yerleşimler Arasında
Kudüs’ün doğusunda, Anata beldesine ait topraklar üzerinde bulunan en-Nuhayle 1 numaralı Bedevi yerleşiminde yaşayan Kayid Kaabne ve ailesinin yaklaşık 45 ferdi, Bîr el-Meskûb’daki yapıların yıkılmasının ardından giderek artan bir endişe içinde yaşıyor.
Aile, E1 yerleşim planının hedef aldığı bölgede bulunan kendi yerleşimlerine de yıkım operasyonlarının sıçramasından korkuyor. Bu endişelerin yaklaşık 25 yıldır devam ettiği belirtiliyor. Kaabne, el–Cezire Net’e yaptığı açıklamada, bölge sakinlerine henüz herhangi bir yıkım tebligatı ulaşmadığını, ancak İsrail makamlarının kendilerine Ebu Dis beldesine taşınmayı teklif(!) ettiğini belirtiyor. Bu teklif kapsamında, hayvancılığa dayalı yaşam tarzlarına uygun olmayan, yeni inşa edilen Şami Mahallesi gibi konut projelerindeki binalara yerleştirilmeleri öngörülüyor.
Kaabne sözlerini şöyle sürdürüyor: “Hayatımız tehlike altında ve geleceğimiz belirsiz. Her gün, yarın başımıza ne gelecek diye bekliyoruz.” Çok katlı binalara taşınmanın, aileleri koyun yetiştirmek için ihtiyaç duydukları alanlardan mahrum bırakacağını ve geçim kaynaklarından uzaklaştıracağını açıklayan Kaabne, bölge sakinlerinin Şami Mahallesi projesini ve konut komplekslerine yerleştirilme planını reddettiklerini vurguluyor. Çünkü onlara göre ev sağlanması, otlak alanlarının kaybedilmesini telafi etmiyor.
Korunma Çabası
Kaabne’nin aktardıklarına göre, Temmuz ve Kasım 2025’te iki yerleşimci ileri karakolunun kurulmasıyla birlikte bölge sakinleri üzerindeki baskılar arttı. Yerleşimcilerden biri yaklaşık 300 koyun getirerek bunları evlerin arasına sokmaya başladı. Bunun üzerine bölge halkı, yerleşimin etrafını çitle çevirdi ve yalnızca tek bir giriş bıraktı. Ancak yerleşimci bu girişi zaman zaman saatlerce kapattı. Bunun sonucunda bölge sakinleri, giriş çıkış yapabilmek ve ulaşım sağlayabilmek için İsrail polisine başvurmak zorunda kaldı.
Aynı yılın aralık ayında yerleşimciler gece saatlerinde bölgeye saldırdı. Yaklaşık 40 dakika süren saldırıda 4 kişi yaralandı. Bu saldırının ardından Kaabne aşireti, 500’den fazla koyundan oluşan sürüsünü yaklaşık 30 kilometre uzaklıktaki bir bölgeye taşımak zorunda kaldı. Aileler, kış boyunca yaşadıkları yer ile hayvanlarının bulunduğu bölge arasında gidip geldi; nakliye ve yem giderleri nedeniyle ek maliyetler üstlendi.
Saldırılar su kaynaklarını da kapsadı. Kudüs Valiliği, 3 Temmuz 2026 tarihinde yaptığı açıklamada, yerleşimcilerin tahrip ettikleri Anata’nın doğusundaki Ayn Revabi su kaynağını ele geçirdiklerini duyurdu. Yaklaşık 1300 koyunun su ihtiyacını karşılayan bu kaynağın kaybedilmesi, Kudüs’ün doğusundaki onlarca Bedevi ailenin geçim kaynağını tehdit etti.
Planlamadan Uygulamaya
Duvar ve Yerleşim Direnişi Komisyonu Dokümantasyon ve Yayın Dairesi Genel Müdürü Emir Davud, Bîr el-Meskûb’dakiev ve yapıların yıkılmasını, E1 yerleşim planının hayata geçirilmesi için arazinin hazırlanmasına yönelik saha çalışmalarının başladığının güçlü bir göstergesi olarak değerlendiriyor. Söz konusu plan, bölge ve çevresindeki 18 Bedevi yerleşiminde yaşayan 3.500’den fazla Filistinlinin varlığını tehdit ediyor.
Davud, el-Cezire Net’e yaptığı açıklamada, Filistinlilere ait yapıların yıkılmasının, inşaat ihalelerindeki ilerlemeyle eş zamanlı gerçekleşmesinin diğer yerleşimlerin de boşaltılmasının önünü açabileceğini belirtiyor. Ancak arazilerin boşaltılması sürecinin başlamasıyla yerleşim birimlerinin fiilen inşa edilmeye başlanması arasında ayrım yapılması gerektiğine dikkat çekiyor.
Yerleşim projesi, Kudüs ile Maale Adumim yerleşimi arasında yaklaşık 12 bin dönümlük (bir dönüm 1.000 metrekaredir) bir alanı kapsıyor. Proje; yerleşim mahalleleri, ticari bölgeler, yol ağı ve altyapı çalışmalarını içeriyor.
Davud’a göre projenin hayata geçirilmesi, Kudüs’ün Filistin çevresinden daha da izole edilmesine ve Batı Şeria’nın kuzeyi ile güneyi arasındaki coğrafi bağlantının kesilmesine yol açacak. Davud ayrıca, İsrail makamlarının inşaat ihalelerini duyurmadan yıllar önce bölgede hazırlıklara başladığını belirtiyor. Bu kapsamda bir polis merkezi kurulduğunu ve yollar açıldığını ifade ediyor. İsrail Güvenlik Kabinesi’nin Mart 2025’te ise Filistinlilerin araç trafiğini 1 numaralı karayolundan uzaklaştırmayı amaçlayan yol ağının bir parçası olarak, Ez-Zaim bölgesini El-Ayzariyye’ye bağlayacak bir yolun inşasını onayladığını aktarıyor.
Yaşam Biçiminin Ortadan Kaldırılması
Filistinlilerin Kudüs’ün doğusundaki yerleşimlerinden tehcir edilmesine yönelik girişimler kapsamında, Şami Mahallesi adı verilen 1627/7 numaralı plan öne çıkıyor. İsrail işgal makamları tarafından 25 Mart 2026 tarihinde, Ebu Dis’e ait yaklaşık 170 dönümlük arazi üzerinde askıya çıkarılan plan; Bîr el-Meskûb, Han el-Ahmer, Ebu’n-Nevvar ve Vadi Sünaysilgibi Bedevi yerleşimlerinin sakinlerini, otlak alanlarından ve geçim kaynaklarından uzakta, çok katlı binalardan oluşan bir yerleşim bölgesine nakletmeyi amaçlıyor.
Davud’a göre bu politika, ailelerin kendi yerleşim alanlarında kalmalarını zorlaştıran uygulamalar ile alternatif konut alanlarının hazırlanmasını bir arada yürütüyor. Yıkımlar, inşaatın engellenmesi, su kaynaklarına ve otlak alanlarına erişimin kısıtlanması gibi uygulamalar, diğer taraftan alternatif yerleşim alanlarının hazırlanmasıyla birleşiyor. Bu durum, Bedevi topluluklarının hem coğrafi varlığını hem de hayvancılığa dayalı ekonomik düzenini tehdit ediyor.
20 Ağustos 2025 tarihinde, İsrail Sivil İdaresi’ne bağlı Yüksek Planlama Kurulu, E1 bölgesinde 3.401 yerleşim biriminin inşasına yönelik planları onayladı. Ardından süreç, inşaat ihaleleri aşamasına geçti. Daha önce adı geçen İsrailli kuruluşların yayımladığı ayrı bir güncellemeye göre, İsrail Sivil İdaresi 19 Ekim’de 1.234 yerleşim birimini kapsayan ihale için teklif sunma sürecini tamamladı. Tekliflerin açılarak incelenmesi için bu ayın 19’u tarihini belirledi. Ayrıca 2.167 yerleşim birimini kapsayan bir diğer ihalenin açılış tarihi olarak önümüzdeki 1 Aralık’ı kararlaştırdı.
Bu yazı el-Cezire Net tarafından hazırlanmıştır, çevirisi ise Kudüs’te Bugün ekibi tarafından yapılmıştır.